ExN: երիտասարդ ուղեղը գլխի վնասվածքից հետո ավելի խոցելի է էպիլեպսիայի նկատմամբ, քան ծերացողը

Որքան երիտասարդ է ուղեղը, այնքան բարձր կարող է լինել գանգուղեղային վնասվածքից հետո էպիլեպսիայի զարգացման վտանգը: Այս եզրակացությանն են եկել Տեխասի A&M համալսարանի գիտնականները՝ համեմատելով երիտասարդ և տարեց լաբորատոր մկների ծանր վնասվածքների հետևանքները: Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Experimental Neurology ամսագրում:

Դիտարկումը տևել է չորս ամիս. հետազոտողները շուրջօրյա վերահսկել են ուղեղի էլեկտրական ակտիվությունը, ցնցումները, հիշողությունը, շարժողական ֆունկցիան և նյարդային կապերի փոփոխությունները: Պարզվել է, որ երիտասարդ կենդանիների մոտ էպիլեպտիկ ակտիվությունը սկսվել է ավելի ուշ, սակայն հետո աստիճանաբար ուժեղացել է: Արդյունքում ցնցումների քրոնիկական ծանրաբեռնվածությունը զգալիորեն ավելի բարձր է եղել, քան տարեց մկների մոտ:

Տարեց կենդանիների մոտ, ընդհակառակը, ցնցումներն ի հայտ են եկել ավելի վաղ, բայց դրանց հաճախականությունը ժամանակի ընթացքում կայունացել է և մնացել համեմատաբար ցածր: Միևնույն ժամանակ, ծերացող ուղեղն ավելի խոցելի է եղել վնասվածքի այլ հետևանքների՝ բորբոքման և հիշողության խանգարումների նկատմամբ:

Անսպասելի արդյունքը գիտնականները կապում են երիտասարդ ուղեղի բարձր պլաստիկության հետ՝ վնասվածքից հետո նյարդային կապերն արագ վերակառուցելու նրա ունակության: Նման ճկունությունն օգնում է վերականգնել ֆունկցիաները, բայց միաժամանակ կարող է պայմաններ ստեղծել այնպիսի նեյրոնային ցանցերի ձևավորման համար, որոնք նպաստում են ցնցումներին:

Տարբերություններ են հայտնաբերվել նաև այլ ֆունկցիաների վերականգնման հարցում: Տարեց մկներն ավելի արագ են վերադարձել բնականոն շարժողական ակտիվությանը և կոորդինացիային, մինչդեռ երիտասարդների մոտ խանգարումներն ավելի երկար են պահպանվել: Ընդ որում, երկու խմբերում էլ հիմնական նյարդային բջիջների կորուստը եղել է գրեթե համադրելի:

Սա մատնանշում է այն, որ վնասվածքի երկարաժամկետ հետևանքները կարող են կախված լինել ոչ այնքան մահացած բջիջների քանակից, որքան այն բանից, թե ինչպես է ուղեղը վերակառուցում իր կապերը վնասումից հետո:

Գիտնականները կարծում են, որ արդյունքները կարող են փոխել գանգուղեղային վնասվածքների հետևանքների կանխարգելման մոտեցումը: Երիտասարդ պացիենտների դեպքում, հնարավոր է, անհրաժեշտ լինի հատուկ ուշադրություն դարձնել էպիլեպտիկ ցանցերի աստիճանական ձևավորման կանխմանը, մինչդեռ տարեցների համար ավելի կարևոր է հիշողության պաշտպանությունը և պայքարը քրոնիկական բորբոքման դեմ: Այնուամենայնիվ, առայժմ եզրակացությունները հիմնված են կենդանիների վրա կատարված փորձերի վրա և պահանջում են հաստատում մարդկանց դեպքում:

Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում